โดย หนูเพียร แสนอินทร์ 

บ่ายสองโมงของเดือนกุมภาพันธุ์ในวันที่อากาศร้อนเริ่มมาเยือน ที่โรงเรียนวัดเขมาภิรตาราม นักเรียนบางห้องที่เลิกเรียนแล้วกำลังจับกลุ่มนั่งคุย บ้างก็เล่นกีฬากลางแจ้งกันอย่างคึกคัก สนุกสนาน บางชั้นเรียนกำลังอยู่ในชั่วโมงโฮมรูม เรากำลังมองหาซุ้มเรือนไทย สถานที่ที่ครู นักเรียนในโรงเรียนมักจะมาทำกิจกรรมหลังการเรียนการสอน

จากเครือข่ายคุ้มครองเด็ก โดยสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน  กระทรวงศึกษาธิการ ประกอบด้วยทุกภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ เอกชน เครือข่ายผู้ปกครอง องค์กรพัฒนาเอกชน  นำมาสู่กิจกรรมในชั่วโมงโฮมรูมเพื่อเสริมศักยภาพและสร้างความเข้าใจให้แก่เด็กนักเรียนในมิติต่างๆ และในวันนี้ เครือข่ายคุ้มครองเด็ก ร่วมกับ เจ้าหน้าที่จาก สหทัยมูลนิธิ ได้มาร่วมกันทำกิจกรรมเพื่อสร้างความเข้าใจในเรื่องบทบาทหญิง ชาย หรือ ความเข้าใจเกี่ยวกับความรุนแรงและเพศที่เข้าใจได้ง่ายให้แก่เด็กๆ

“ตอนนี้นักเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรมเป็นระดับชั้น ม.2 ก่อน แล้วก็มีกลุ่มเด็กที่สนใจค่อยๆ เข้ามาร่วมกิจกรรม” 

นายชาคริต   ภวังคนันท์  นักวิชาการศึกษาชำนาญการพิเศษ   สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สพฐ.  
หัวหน้าโครงการ โครงการพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียนในการป้องกันและแก้ไขการใช้ความรุนแรงในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานภายใต้การพัฒนา “โรงเรียนปลอดความรุนแรง”   เล่าให้ฟังในขณะที่กลุ่มนักเรียนกำลังร่วมกันวิเคราะห์โจทย์ที่ได้อ่าน  ซึ่งในโจทย์นั้นจะให้นักเรียนแต่ละคนบอกว่าใครผิดที่สุด เพราะอะไร และช่วยกันเขียนลงในกระดาษฟลิปชาร์ต

ขณะนี้การพัฒนาระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน  ได้จัดองค์ความรู้เกี่ยวกับการใช้ความรุนแรงให้ผู้ที่เกี่ยวข้องโดยพิจารณาความพร้อมจากจุดแข็งทางด้านต้นทุนทางสังคมของแต่ละโรงเรียน ซึ่งมีจุดแข็งและบริบทแตกต่างกัน ซึ่งโรงเรียนวัดเขมาภิตารามนี้ มีศักยภาพทำให้จัดกิจกรรมได้หลากหลาย  ซึ่งกิจกรรมนี้นำไปสู่การป้องกันความรุนแรงในโรงเรียน
 
“เพราะโรงเรียนก็เป็นแหล่งสำคัญในการผลิตซ้ำความรุนแรงอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ทั้งระหว่างครูด้วยกัน ครูกับเด็ก และเด็กด้วยกันเอง รูปแบบความรุนแรงที่เด็กเยาวชนที่เป็นนักเรียนได้รับ” 

ความรุนแรงดังกล่าวอาจมาจาก  ความรุนแรงจากการใช้กำลัง เช่น เพื่อนนักเรียนด้วยกันทำร้ายด้วยกำลังและใช้อาวุธ หรือโดนครูทำโทษเกินขอบเขต  ความรุนแรงจากการใช้วาจาดูหมิ่น เช่น เพื่อนนักเรียนด้วยกันใช้คำพูดเหยียดหยามถึงภูมิหลังของครอบครัวหรือนำเอาปมด้อยทางร่างกายขึ้นมาล้อเลียน และความรุนแรงในการข่มเหงทางเพศ เช่น นักเรียนหญิงโดยเพื่อนชายล่วงละเมิดทางเพศ หรือหลอกให้มีเพศสัมพันธ์โดยตนเองไม่ยินยอมด้วย

ระหว่างนั้น นักเรียนได้ระดมสมองในกลุ่มเรียบร้อยแล้วกำลังนำเสนอสิ่งที่พวกเขาช่วยกันคิด ซึ่งมีพี่ๆ จากสหทัยมูลนิธิมาช่วยเติมเต็มความเข้าใจ  โดยมีพี่ๆ ที่มาสังเกตการณ์คอยลุ้นอยู่เป็นระยะ

“เราคงต้องทำงานในเชิงลึกขึ้นเรื่อยๆ กับโรงเรียน ที่ผ่านมาก็ได้รับการตอบรับอย่างดีจากทั้งคุณครู และนักเรียน ปกติเราก็จะเข้ามาพูดคุยกับนักเรียนในทุกสัปดาห์ของชั่วโมงโฮมรูมอยู่แล้ว” คุณแววรุ้ง  สุบงกฎ นักวิจัยอิสระ เป็นหนึ่งในคณะทำงานของโครงการฯ เล่าให้ฟังเพิ่มเติม 

“การทำงานสนับสนุนช่วยเหลือเด็กนักเรียนให้สามารถมาเรียนหนังสือและใช้ชีวิตในโรงเรียนอย่างมีความสุข สามารถพัฒนาศักยภาพได้อย่างเต็มความสามารถ โดยโรงเรียนมีความตระหนักในการสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม มีครูดี มีเพื่อนดี และสังคมสิ่งแวดล้อมที่ดีคอยสนับสนุนช่วยเหลือให้เด็กได้เรียนรู้และยึดถือเป็นอย่างในการดำเนินชีวิต เมื่อประสบปัญหามีคนที่เด็กจะสามารถขอความช่วยเหลือได้อย่างเป็นระบบจนสามารถผ่านพ้นปัญหากลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุข เป็นแนวคิดหลักของโครงการในการขับเคลื่อนกิจกรรมต่างๆ ให้สอดคล้องกัน” 

ชั่วโมงโฮมรูมจบลงพร้อมกับความรู้และขนมอร่อยๆ หลังจากทุกคนช่วยกันเก็บขยะไปทิ้ง จัดโต๊ะให้เข้าที่ หลายคนอาจได้ความรู้ที่เขาอาจจะไม่เคยฉุกคิดมาก่อน ข้อสงสัยบางอย่างที่ค้างคาอยู่ในใจ วันนี้เขาอาจได้คำตอบบ้างแล้ว  ทุกคนหวังว่าสิ่งเหล่านี้จะช่วยให้เด็กๆ เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีความสุขสมดังหวังของพ่อแม่และครู อาจารย์ ที่ปรารถนาในสิ่งเดียวกัน